A.I tại Việt Nam

Nghị định 142/2026/NĐ-CP: doanh nghiệp dùng A.I phải phân loại rủi ro và gắn nhãn nội dung

Chính phủ ban hành Nghị định 142/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Trí tuệ nhân tạo, có hiệu lực từ 01/5/2026. Doanh nghiệp cung cấp hoặc triển khai A.I cần nắm cách phân loại rủi ro, nghĩa vụ thông báo, gắn nhãn và báo cáo sự cố.

30/04/20265 phút đọcBiên tập: ABM — A.I Business Master

Tóm tắt nhanh

  • Nghị định 142/2026/NĐ-CP ngày 30/4/2026 quy định chi tiết Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/5/2026.
  • Hệ thống A.I chia ba mức rủi ro: cao, trung bình, thấp; nhà cung cấp phải phân loại trước khi đưa hệ thống vào sử dụng.
  • Bên triển khai phải gắn nhãn nội dung âm thanh, hình ảnh, video do A.I tạo hoặc chỉnh sửa khi mô phỏng người thật hay tái hiện sự kiện thực tế.

Chuyện gì xảy ra

Luật Trí tuệ nhân tạo có hiệu lực từ 01/3/2026. Hai tháng sau, Chính phủ ban hành Nghị định 142/2026/NĐ-CP để hướng dẫn thi hành. Phạm vi áp dụng rộng: nhà cung cấp, nhà phát triển, bên triển khai, người sử dụng, người bị ảnh hưởng, kể cả tổ chức, cá nhân nước ngoài có hoạt động A.I tại Việt Nam.

Phân loại rủi ro. Theo bản tin từ Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, hệ thống rủi ro cao là hệ thống nằm trong danh mục do Thủ tướng ban hành; rủi ro trung bình là các trường hợp nghị định quy định riêng; còn lại là rủi ro thấp. Điểm đáng chú ý: nhà cung cấp phân loại hệ thống A.I, không phân loại mô hình. Khi bên triển khai thay đổi chức năng hay mục đích làm phát sinh rủi ro mới, phải phối hợp phân loại lại. Bộ Khoa học và Công nghệ cung cấp công cụ tự đánh giá điện tử, không bắt buộc.

Thông báo và đánh giá sự phù hợp. Bộ Khoa học và Công nghệ vận hành Cổng thông tin một cửa về A.I và cơ sở dữ liệu quốc gia về hệ thống A.I. Theo tổng hợp của Luật Việt An, hệ thống rủi ro trung bình và cao phải lập hồ sơ, thông báo qua cổng này trước khi sử dụng; hệ thống rủi ro cao còn phải đánh giá sự phù hợp. Kết quả thử nghiệm, kiểm định, chứng nhận còn hiệu lực theo luật chuyên ngành được dùng lại cho phần nội dung tương ứng.

Gắn nhãn và báo cáo sự cố. Nghị định có các trường hợp miễn gắn nhãn như chỉnh sửa kỹ thuật, dùng nội bộ, nghiên cứu trong môi trường kiểm soát. Sự cố nghiêm trọng phải báo cáo sơ bộ qua cổng thông tin: trong 72 giờ với sự cố khẩn cấp hoặc mất kiểm soát, trong 5 ngày làm việc với các sự cố nghiêm trọng khác.

Hỗ trợ. Doanh nghiệp công nghệ, SMEs, startup được ưu tiên tiếp cận hạ tầng tính toán, dữ liệu, môi trường thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), mua sắm công và hỗ trợ chi phí đánh giá sự phù hợp.

Ý nghĩa với Lãnh đạo và Doanh nghiệp

Đây là lần đầu doanh nghiệp Việt có bộ quy tắc vận hành A.I cụ thể đến mức thủ tục. Ba điểm lãnh đạo cần nắm:

  1. Doanh nghiệp “chỉ dùng” A.I cũng có nghĩa vụ. “Bên triển khai” – doanh nghiệp đưa A.I vào sản phẩm, dịch vụ cho khách hàng – có nghĩa vụ riêng, nhất là gắn nhãn nội dung và phân loại lại khi đổi mục đích sử dụng.
  2. Marketing bằng A.I cần quy trình gắn nhãn. Video, hình ảnh, giọng nói tổng hợp mô phỏng người thật trong quảng cáo là vùng cần soát kỹ.
  3. Hệ thống chạy từ trước vẫn phải chuyển đổi. Theo Luật Việt An, hệ thống đã vận hành trước 01/3/2026 có thời hạn chuyển tiếp nhưng phải thông báo kế hoạch tuân thủ trong 60 ngày kể từ khi nghị định có hiệu lực.

Với SMEs, phần lớn ứng dụng nội bộ (soạn thảo, tóm tắt, phân tích) nhiều khả năng thuộc nhóm rủi ro thấp, nhưng doanh nghiệp vẫn nên tự đánh giá và lưu hồ sơ.

Gợi ý hành động

  • Nên làm ngay: Lập danh mục mọi hệ thống, công cụ A.I đang dùng; ghi rõ doanh nghiệp đóng vai nhà cung cấp hay bên triển khai.
  • Nên làm: Thử công cụ tự đánh giá của Bộ Khoa học và Công nghệ để xác định sơ bộ mức rủi ro cho từng hệ thống hướng tới khách hàng.
  • Nên làm: Ban hành quy định nội bộ về gắn nhãn nội dung do A.I tạo trong truyền thông, quảng cáo.
  • Nên làm: Xây quy trình ghi nhận và báo cáo sự cố A.I, chỉ định người chịu trách nhiệm.
  • Nên chờ: Với các điểm còn chưa rõ, đối chiếu toàn văn nghị định và hỏi ý kiến pháp chế trước khi triển khai hệ thống mới quy mô lớn.

Nguồn

Bài mang tính thông tin, không thay thế tư vấn pháp lý; doanh nghiệp nên đối chiếu toàn văn nghị định.

Nguồn tham khảo

Chat ZaloChat với ABMChatĐặt lịch tư vấn