Quản trị & pháp lý

KPMG rút báo cáo về A.I vì nghi “ảo giác”: bài học kiểm duyệt cho mọi doanh nghiệp

KPMG gỡ một báo cáo về A.I Agent sau khi UBS, NHS, Đường sắt Liên bang Thụy Sĩ và Transport for London phủ nhận các thông tin về họ, nghi do A.I bịa ra. Vụ việc nối tiếp các sự cố tương tự ở Deloitte và EY, cho thấy chính sách A.I trên giấy chưa đủ nếu thiếu kiểm duyệt thực chất.

13/06/20264 phút đọcBiên tập: ABM — A.I Business Master

Tóm tắt nhanh

  • KPMG đã gỡ báo cáo “Redefining excellence in the age of agentic AI” (xuất bản tháng 10/2025) sau khi nhiều tổ chức được nhắc tên trong báo cáo cho biết thông tin về họ là sai hoặc gây hiểu lầm.
  • Nhóm nghiên cứu GPTZero phát hiện các điểm sai và nói với Financial Times rằng chúng xuất phát từ hiện tượng “ảo giác” của A.I.
  • Trước đó, EY rút một báo cáo có chú thích giả, còn Deloitte phải hoàn một phần phí hợp đồng cho Chính phủ Úc vì lỗi tương tự.

Chuyện gì xảy ra

Theo TechCrunch dẫn Financial Times, báo cáo của KPMG đưa ra các ví dụ về cách nhiều tổ chức lớn ứng dụng A.I. Tuy nhiên UBS, Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), Đường sắt Liên bang Thụy Sĩ và Transport for London đều cho biết những gì báo cáo viết về việc họ dùng A.I là không đúng hoặc gây hiểu lầm. GPTZero — đơn vị phát triển công cụ phát hiện văn bản do A.I tạo — là bên phát hiện các điểm bất thường.

KPMG đã gỡ báo cáo khỏi các website của mình và tiến hành điều tra nội bộ. Người phát ngôn của hãng cho biết KPMG yêu cầu nhân viên tuân thủ hướng dẫn sử dụng A.I có trách nhiệm, bao gồm việc con người giám sát để xác nhận nội dung và kiểm chứng nguồn độc lập.

Đây không phải trường hợp đơn lẻ. Tháng trước đó, EY đã rút một báo cáo về chương trình khách hàng thân thiết vì có dấu hiệu chú thích giả và nội dung ảo giác. Tháng 10/2025, Bộ Việc làm và Quan hệ Lao động Úc cho biết Deloitte sẽ hoàn khoản thanh toán cuối của một hợp đồng trị giá 439.000 AUD, vì báo cáo đánh giá độc lập do hãng thực hiện có nhiều trích dẫn tới các công trình nghiên cứu không tồn tại. Cũng trong ngày đó, Deloitte công bố triển khai Claude của Anthropic cho gần 500.000 nhân viên toàn cầu — cho thấy các hãng không rút lui khỏi A.I, mà phải học cách kiểm soát nó.

Ý nghĩa với Lãnh đạo và Doanh nghiệp

Các hãng tư vấn hàng đầu thế giới bán dịch vụ dựa trên uy tín và độ chính xác. KPMG cho biết đã có hướng dẫn sử dụng A.I có trách nhiệm, yêu cầu con người kiểm chứng. Vậy mà sản phẩm sai vẫn lọt ra ngoài. Bài học cho lãnh đạo: chính sách viết ra không tự động trở thành hành vi. Điểm yếu thường không nằm ở công cụ, mà ở quy trình duyệt — người duyệt tin rằng “chắc A.I đúng”, hoặc áp lực thời gian khiến bước kiểm chứng nguồn bị bỏ qua.

Rủi ro ở đây vượt xa một tài liệu bị gỡ. Báo cáo sai có thể làm tổn hại uy tín của chính khách hàng và đối tác được nhắc tên, dẫn tới tranh chấp hợp đồng, yêu cầu hoàn phí và mất niềm tin. Điểm đáng chú ý là trong vụ KPMG và Deloitte, lỗi do bên ngoài phát hiện — báo chí, công cụ phát hiện A.I, hoặc chính tổ chức bị nhắc tên — chứ không phải từ khâu kiểm soát nội bộ.

Với doanh nghiệp Việt Nam đang dùng A.I để viết báo cáo, đề xuất, hồ sơ năng lực hay nội dung truyền thông, kịch bản này hoàn toàn có thể xảy ra ở quy mô nhỏ hơn: một số liệu thị trường không có thật trong proposal, một “khách hàng tiêu biểu” bị mô tả sai, một trích dẫn văn bản pháp luật không tồn tại.

Gợi ý hành động

  • Nên làm: quy định rõ loại tài liệu nào bắt buộc kiểm chứng nguồn thủ công trước khi gửi ra ngoài — báo cáo cho khách hàng, proposal, tài liệu pháp lý, nội dung nhắc tên tổ chức khác.
  • Nên làm: yêu cầu mọi số liệu, trích dẫn, ví dụ về tổ chức thật phải có đường dẫn nguồn gốc kèm theo, và người duyệt phải mở kiểm tra.
  • Nên làm: ghi nhận việc sử dụng A.I trong quy trình soạn tài liệu, để khi có sự cố có thể truy vết và khắc phục nhanh.
  • Nên làm: đưa điều khoản về sử dụng A.I và trách nhiệm kiểm chứng vào hợp đồng với đơn vị tư vấn, cộng tác viên nội dung bên ngoài.

Nguồn

Chat ZaloChat với ABMChatĐặt lịch tư vấn